Forecasten voor het mkb: zo begin je

Begroting, prognose of forecast?

Een begroting is je plan voor het jaar. Een forecast is je actuele verwachting, die je tijdens het jaar bijstelt. Het verschil tussen beide laat zien waar je afwijkt van je plan. Een liquiditeits­prognose is een specifieke forecast van je geldstromen. Alle drie zijn nuttig, maar de forecast is het instrument om tijdens het jaar te sturen.

Begin bij je realisatie

Neem je cijfers tot nu toe als basis: omzet, marge en kosten per maand. Die zijn alleen bruikbaar als je administratie actueel en goed afgegrensd is. Zonder betrouwbare maandcijfers is een forecast een gok.

Onderbouw je aannames

• Hoe ontwikkelt de omzet zich, op basis van je orderportefeuille en seizoenspatroon?
• Blijft de marge gelijk, of veranderen prijzen of inkoopkosten?
• Welke kosten komen er nog aan, zoals nieuwe medewerkers of investeringen?
• Welke eenmalige posten moet je meenemen?

Resultaat én liquiditeit

Reken niet alleen het verwachte resultaat door, maar ook de liquiditeit. Een goed resultaat kan samengaan met een krappe kas, bijvoorbeeld door groei. Neem belastingen, aflossingen en investeringen mee, zodat je ziet wanneer je ruimte hebt en wanneer niet.

Bijsturen

Werk je forecast maandelijks of per kwartaal bij. Wijkt de verwachting af van je begroting, zoek dan de oorzaak en bepaal wat je doet: kosten aanpassen, extra verkoopinspanning of een investering uitstellen. Hoe eerder je ziet waar je uitkomt, hoe meer ruimte je hebt om bij te sturen.

Scenario’s

Een forecast wordt sterker als je meerdere scenario’s doorrekent: een verwacht scenario, een voorzichtig scenario en een optimistisch scenario. Zo zie je wat er gebeurt als de omzet tegenvalt of juist meevalt, en welke maatregelen je in elk geval achter de hand wilt hebben. Dat maakt beslissingen over investeringen of nieuwe medewerkers beter onderbouwd.

Wie maakt de forecast?

Een forecast is geen klus voor de administratie alleen. De verwachtingen over omzet komen van verkoop, die over kosten van de mensen die ze maken. Betrek ze daarom bij het opstellen. Het voordeel: ze voelen zich ook verantwoordelijk voor de uitkomst. Een adviseur kan helpen met het model en de onderbouwing.

Veelgemaakte fouten

• Te optimistische aannames, vooral over de omzet.
• Alleen naar het resultaat kijken en niet naar de liquiditeit.
• De forecast maken en daarna niet meer bijwerken.
• Te veel detail, waardoor het bijhouden te veel tijd kost.

Een voorbeeld

Een groothandel zag na vier maanden dat de omzet achterbleef bij de begroting. Met een forecast werd duidelijk dat het jaar zonder ingrijpen met een lager resultaat zou eindigen dan gepland. Het bedrijf stelde een geplande uitbreiding van het team uit en zette extra in op bestaande klanten. Het jaar eindigde dicht bij de begroting.

Veelgestelde vragen